Hoàng hay Huỳnh (chữ Hán: 黃) là một tên họ ở Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, và Triều Tiên. Họ Hoàng trong tiếng Trung có thể phiên âm Latinh thành Huang, Wong, Vong, Bong, Ng, Uy, Wee, Oi, Oei or Ooi, Ong, Hwang, hay Ung theo phương ngữ từng vùng. Họ Hoàng trong tiếng Triều Tiên được phiên âm thành Hwang hay Whang.

Ở miền Nam Việt Nam, do kị húy chúa Nguyễn Hoàng nên họ Hoàng được đọc chệch thành Huỳnh từ hàng trăm năm nay.

Họ Hoàng là họ phổ biến thứ 7 ở Trung Quốc. Tổng số người họ Hoàng ở Trung Quốc và Đài Loan ước tính 29 triệu người, ngoài ra còn có hơn hai triệu người Hoa kiều mang họ này. 4,3 triệu người Việt và 1 triệu người Triều Tiên có họ Hoàng. Điều tra dân số năm 2000 của Hàn Quốc cho thấy đây là họ của 644.294 người, xếp thứ 17.

II. Một số người họ Hoàng/Huỳnh Việt Nam nổi tiếng

1. Họ Hoàng

• Hoàng Hối Khanh, quan nhà Hồ
• Hoàng Nghĩa Phú, trạng nguyên, quan nhà Hậu Lê
• Hoàng Đình Ái, tướng nhà Hậu Lê
• Hoàng Hữu Dung, Điện tiền Chỉ huy sứ ( Tể tướng ) Nhà Hậu Lê
• Hoàng Ngũ Phúc, tướng thời Lê mạt, người đánh dẹp các cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài
• Hoàng Công Chất, một thủ lĩnh trong các cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài
• Hoàng Phùng Cơ, tướng cuối thời Hậu Lê
• Hoàng Đình Bảo, hay Huy quận công, đại thần thời Lê-Trịnh
• Hoàng Kế Viêm, phò mã, danh tướng nhà Nguyễn
• Hoàng Văn Lịch, thợ cơ khí nổi tiếng thời Nguyễn
• Hoàng Diệu, tên thật Hoàng Kim Tích, quan nhà Nguyễn, đã tuẫn tiết khi Hà thành thất thủ năm 1882
• Hoàng Cao Khải, quan đại thần thân Pháp nhà Nguyễn
• Hoàng Hoa Thám, người lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Yên Thế
• Hoàng Thị Cúc, hoàng hậu nhà Nguyễn, vợ vua Khải Định, mẹ Bảo Đại
• [{Hoàng Hữu Giao}], Hồng lô Tự khanh, Tham tá Trí sỹ ( Huân chương Bắc Đẩu Bội tinh ) thuộc Triều Vua Bảo Đại
• Hoàng Tăng Bí, nhân sĩ yêu nước, nhà soạn tuồng
• Hoàng Thị Loan, thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh
• Hoàng Quốc Việt, tên thật Hạ Bá Cang, nhà chính trị
• Hoàng Văn Thụ, nhà hoạt động chính trị trong phong trào cộng sản
• Hoàng Văn Hoan, nhà chính trị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quốc hội
• Hoàng Minh Giám, nhà chính trị, cố Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và Bộ Văn hóa
• Huỳnh Phú Sổ, người sáng lập Phật giáo Hòa Hảo.
• Hoàng Văn Thái, tên thật Hoàng Văn Xiêm, Đại tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam
• Hoàng Lê Kha, hay Hoàng Lê Cẩn, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
• Hoàng Minh Thảo, Thượng tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, nhà nghiên cứu quân sự, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt III
• Hoàng Văn Thái, tên thật Huỳnh Đức Tui, Trung tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam
• Hoàng Minh Đạo, nhà tình báo, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
• Hoàng Minh Thi, Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam
• Hoàng Thế Thiện, Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam
• Hoàng Cầm, anh nuôi đã sáng tạo ra bếp Hoàng Cầm
• Hoàng Văn Đoàn, giám mục công giáo của giáo phận Bắc Ninh và Quy Nhơn
• Hoàng Trung Hải, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Việt Nam
• Hai anh em Hoàng Xuân Hãn và Hoàng Xuân Nhị, đều là học giả, nhà nghiên cứu
• Hai anh em Hoàng Tích Trý, bác sĩ, cố Bộ trưởng Bộ Y tế, và Hoàng Tích Mịnh, bác sĩ, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I. Hoàng Thủy Nguyên, con trai Hoàng Tích Trý, cũng là bác sĩ, nhận giải thưởng Hồ Chí Minh đợt II
• Hoàng Như Tiếp, kiến trúc sư, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I
• Hoàng Tụy, giáo sư toán học, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I
• Hoàng Xuân Sính, giáo sư toán học, nhà giáo nhân dân
• Hoàng Ngọc Phách, nhà văn, tác giả tiểu thuyết Tố Tâm
• Bốn anh em: Hoàng Tích Chu, nhà báo; Hoàng Tích Chù, họa sĩ, giải thưởng Hồ Chí Minh; Hoàng Tích Linh, nhà viết kịch; và Hoàng Tích Chỉ, nhà biên kịch điện ảnh
• Hai anh em Hoàng Quý và Hoàng Phú (Tô Vũ), nhạc sĩ từ thời tiền chiến
• Hoàng Giác, nhạc sĩ
• Hùng Lân, tên thật Hoàng Văn Cường, nhạc sĩ
• Chu Thiên, tên thật Hoàng Minh Giám, nhà văn, nhà nghiên cứu
• Hoàng Trung Thông, nhà thơ
• Hoàng Châu Ký, giáo sư, nhà nghiên cứu tuồng
• Hoàng Trọng, nhạc sĩ, nổi tiếng với nhiều bản tango
• Hoàng Lập Ngôn, họa sĩ
• Hoàng Phê, nhà ngôn ngữ, từ điển học
• Hoàng Phủ Ngọc Tường, nhà văn
• Hoàng Nhuận Cầm, nhà thơ hiện đại
• Hoàng Minh Tường, nhà văn
• Hoàng Hữu Phương, Nhà báo, Đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam
• Hoàng Anh Tuấn, vận động viên cử tạ
• Hoàng Hải Bình, kỳ thủ cờ tướng
• Hoàng Thanh Trang, nữ đại kiện tướng cờ vua
• Hoàng Đình Tùng, cầu thủ bóng đá
• Hoàng Chiến Thắng, Tác giả VTKey, công cụ gõ tiếng Việt nhỏ nhất Việt Nam năm 2007 - 2009.

2. Họ Huỳnh

• Ba anh em Huỳnh Công Giản, Huỳnh Công Thắng và Huỳnh Công Nghệ, võ quan của chúa Nguyễn
• Huỳnh Mẫn Đạt, nhà thơ, quan nhà Nguyễn
• Huỳnh Tịnh Của, nhà văn hóa và ngôn ngữ học
• Huỳnh Thúc Kháng, nhà yêu nước, cố Bộ trưởng Bộ Nội vụ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
• Huỳnh Tấn Phát, kiến trúc sư, Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Phó Thủ tướng, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I
• Huỳnh Văn Nghi, giám mục của giáo phận Phan Thiết và Sài Gòn
• Huỳnh Văn Cao, thiếu tướng Quân lực Việt Nam Cộng Hòa
• Huỳnh Đảm,Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
• Huỳnh Thị Nhân, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Lao động
• Huỳnh Văn Nghệ, nhà thơ
• Huỳnh Anh, nhạc sĩ
• Huỳnh Hữu Ủy, nhà nghiên cứu và phê bình mỹ thuật
• Nick Út, tên thật Huỳnh Công Út, phóng viên ảnh của Associated Press
• Trường Vũ, tên thật Huỳnh Văn Ngoảnh, ca sĩ hải ngoại
• Huỳnh Quang Thanh, cầu thủ bóng đá
• Huỳnh Quốc Cường, cầu thủ bóng đá

III. Một số người Trung Quốc họ Hoàng nổi tiếng

• Hoàng Trung, một trong Ngũ hổ tướng thời Tam Quốc
• Hoàng Sào, lãnh tụ khởi nghĩa thời nhà Đường
• Hoàng Tông Hy, triết gia thời nhà Minh
• Hoàng Phi Hồng, một võ sư Kungfu
• Hoàng Khắc Thành, tổng tham mưu trưởng Giải phóng quân Trung Quốc
• Hoàng Cúc, phó thủ tướng Trung Quốc
• Hoàng Thu Sinh, diễn viên Hồng Kông

IV. Một số người họ Hoàng/Huỳnh nổi tiếng khác

• Hwang Woo-Suk, phiên âm Hán Việt là Hoàng Vũ Tích, nhà khoa học Hàn Quốc có bê bối giả mạo công trình
• Wee Kim Wee, phiên âm Hán Việt là Hoàng Kim Huy, tổng thống Singapore
• Carol Huynh, vận động viên đấu vật đoạt huy chương vàng người Canada.